Nhượng quyền F&B tại Việt Nam: Cơ hội bứt phá hay bài toán đầy rủi ro?

Ngành F&B Việt Nam đang bước vào giai đoạn bùng nổ với tốc độ tăng trưởng ấn tượng. Trong làn sóng phát triển ấy, mô hình nhượng quyền thương mại (franchise) trở thành “chiến lược vàng” giúp các thương hiệu mở rộng nhanh chóng mà không cần đầu tư quá lớn. Nhờ đó, những “ông lớn” như KFC, McDonald’s, Burger King hay Pizza Hut đã phủ sóng khắp các thành phố lớn, tạo nên mạng lưới kinh doanh quy mô và hiệu quả.

Thế nhưng, cơ hội luôn song hành với thách thức. Thị trường Việt Nam được biết là nơi có sức mua mạnh mẽ nhưng cũng đầy biến động. Do đó, đòi hỏi nhà đầu tư phải có tư duy chiến lược, khả năng thích ứng và hiểu rõ bản chất nhượng quyền. Nếu không chỉ cần một bước đi sai, lợi nhuận và uy tín thương hiệu có thể biến mất.

1. Nhượng quyền F&B: Từ những bước đi đầu tiên đến bùng nổ thị trường

Từ cuối thập niên 1990, người tiêu dùng Việt đã dần làm quen với những thương hiệu quốc tế như KFC, Lotteria, Jollibee. Tuy nhiên, phải đến sau năm 2009, khi Việt Nam chính thức mở cửa bán lẻ theo cam kết WTO, mô hình franchise F&B mới thật sự “cất cánh”.

Jollibee là thương hiệu thức ăn nhanh quốc tế quen thuộc của người tiêu dùng Việt. Ảnh Internet

Theo báo cáo The Invention Lab (2024), ngành F&B Việt Nam hiện có hơn 323.000 cửa hàng đang hoạt động. Trong đó 7,3% là chuỗi nhượng quyền, tăng mạnh so với năm 2023 (5,2%).

Các thương hiệu quốc tế nhượng quyền tại Việt Nam hiện chia làm hai nhóm chính:

• Nhóm thức ăn nhanh: Gà rán, pizza, burger, mì Ý (KFC, McDonald’s, Burger King, Pizza Hut…).
• Nhóm đồ uống: Trà sữa, cà phê, kem (Gong Cha, The Alley, Mixue, Starbucks…).

2. Chiến lược nhượng quyền của các thương hiệu quốc tế tại Việt Nam

Tùy theo thời điểm gia nhập và sức mạnh thương hiệu, mà mỗi thương hiệu chọn chiến lược nhượng quyền khác nhau. Cụ thể như sau:

- KFC và Lotteria là những thương hiệu tiên phong. Họ dành hàng chục năm để đầu tư bán hàng trực tiếp. Sau khi có lượng khách hàng ổn định, họ mới chính thức bán nhượng quyền.

- Dựa vào độ phủ sóng và uy tín toàn cầu sẵn có. Năm 2013, ngay khi vào Việt Nam, McDonald’s chọn mô hình nhượng quyền 100% (Master Franchise).

- Hiện nay, Master Franchise vẫn là mô hình phổ biến nhất - Công ty mẹ sẽ trao quyền độc quyền cho một doanh nghiệp trong nước. Doanh nghiệp này sẽ khai thác thương hiệu, quản lý chuỗi, hoặc chuyển nhượng lại cho đối tác cấp dưới (Sub-franchisee). Lý do mô hình này được ưa chuộng là vì:

• Giảm rủi ro pháp lý và chi phí quản lý
• Kiểm soát chất lượng dịch vụ dễ hơn
• Tận dụng hiểu biết thị trường địa phương của đối tác Việt

KFC là thương hiệu tiên phong đầu tư cửa hàng ổn định mới bán nhượng quyền. Ảnh Internet

3. Xu hướng nhượng quyền F&B theo nguồn gốc thương hiệu

Trong vài năm trở lại đây, thị trường nhượng quyền F&B tại Việt Nam chứng kiến sự “đổ bộ” mạnh mẽ của nhiều thương hiệu đến từ châu Á. Mỗi quốc gia lại mang đến một chiến lược và xu hướng mở rộng khác nhau như:

• Thương hiệu Đài Loan & Trung Quốc (Mixue, Dingtea, Tiger Sugar…) chọn chiến lược “lan truyền nhanh” với phí nhượng quyền thấp, hướng đến giới trẻ và phân khúc phổ thông.
• Thương hiệu Nhật Bản (Pepper Lunch, Coco Ichibanya, Sukiya) lại đi theo hướng “chậm mà chắc”, chú trọng trải nghiệm và chất lượng vận hành.
• Thương hiệu Hàn Quốc (Tous Les Jours, Paris Baguette) thường đầu tư trực tiếp vài năm đầu. Sau đó, mới nhượng quyền với mức phí cao. Việc làm này, vừa giữ chất lượng, vừa linh hoạt nội địa hóa sản phẩm.

MIXUE là thương hiệu họn chiến lược “lan truyền nhanh” với phí nhượng quyền thấp. Ảnh Internet

4. Lý do khiến nhượng quyền F&B tại Việt Nam hấp dẫn

Có 4 yếu tố chính tạo nên sức hút mạnh mẽ của mô hình nhượng quyền F&B tại Việt Nam:

• Dân số trẻ và đông đảo: Gần 70% người Việt trong độ tuổi lao động, yêu thích trải nghiệm ẩm thực mới.
• Tầng lớp trung lưu tăng nhanh: Sẵn sàng chi tiêu nhiều hơn cho thương hiệu và tiện lợi.
• Đô thị hóa mạnh mẽ: Mở ra cơ hội mở chuỗi tại các khu vực đông dân, trung tâm thương mại.
• Ngành du lịch phát triển: Dự kiến đón 21 triệu khách quốc tế năm 2025 – góp phần tăng nhu cầu F&B quốc tế.

5. Thách thức của mô hình nhượng quyền tại Việt Nam

Dù tiềm năng lớn, thị trường F&B Việt Nam không dễ chinh phục vì:

• Ẩm thực đường phố Việt Nam ngon, rẻ, đậm bản sắc… là đối thủ đáng gờm của các thương hiệu. Một bữa ăn chỉ khoảng 2–3 USD, rẻ hơn nhiều so với mức giá trung bình của thương hiệu quốc tế. Vì vậy, những “ông lớn” như Starbucks hay McDonald’s lại trở thành thương hiệu trung – cao cấp tại Việt Nam, khó mở rộng đại trà.
• Thêm vào đó, tâm lý nhà đầu tư Việt khá thận trọng. Họ thường ưu tiên mô hình nhỏ, vốn thấp, có tính linh hoạt cao thay vì đầu tư hàng trăm ngàn USD vào thương hiệu mới chưa được kiểm chứng.
• Câu chuyện Dodo Pizza (Nga) là ví dụ điển hình. Gia nhập Việt Nam năm 2021 với chiến lược nhượng quyền mạnh. Tuy nhiên, đến 2024 thương hiệu này buộc phải đóng toàn bộ cửa hàng tại TP.HCM, chỉ còn một chi nhánh ở Bình Phước. Dù toàn cầu phát triển tốt, Dodo Pizza không thể thích nghi với thị hiếu và mức giá của người tiêu dùng Việt.

Dodo Piza buộc phải "rút lui" khỏi Việt Nam vì không thể thích nghi với thị hiếu và mức giá của người tiêu dùng Việt. Ảnh Internet

6. Bài học rút ra cho thương hiệu F&B khi nhượng quyền tại Việt Nam

Thành công trong mô hình nhượng quyền F&B tại Việt Nam không chỉ nằm ở thương hiệu mạnh, mà còn phụ thuộc vào khả năng thích ứng linh hoạt với văn hóa và hành vi tiêu dùng địa phương.
Để phát triển, các thương hiệu cần:

• Hiểu rõ khẩu vị, giá trị và thói quen tiêu dùng của người Việt
• Xây dựng chiến lược định vị thương hiệu phù hợp phân khúc
• Cân nhắc quy mô đầu tư, có thể bắt đầu nhỏ, như mô hình nhượng quyền xe đồ ăn sáng của 1 Phút 30 Giây, trước khi mở rộng chuỗi lớn.

Tóm lại, thị trường F&B Việt Nam là “mảnh đất vàng” cho nhượng quyền. Tuy nhiên, việc này chỉ dành cho những thương hiệu thật sự hiểu người Việt. Bởi vì, nhượng quyền không chỉ là mở rộng thương hiệu, mà là quá trình “bản địa hóa” – nơi giá trị toàn cầu gặp gỡ bản sắc địa phương. 
Nhượng quyền F&B tại Việt Nam hoàn toàn có thể là chiến lược sinh lời bền vững, thay vì một bài toán rủi ro nếu có mô hình tinh gọn, đầu tư thấp và có tính linh hoạt cao.

Nguồn thông tin: advertisingvietnam.com