Cách ăn uống ngày Tết đảm bảo sức khỏe

Tết Nguyên đán là dịp sum họp, nghỉ ngơi và tận hưởng ẩm thực truyền thống. Tuy nhiên, sự phong phú của món ăn cùng nhịp sinh hoạt đảo lộn dễ khiến cơ thể rơi vào trạng thái quá tải dinh dưỡng, rối loạn tiêu hóa và tăng cân sau kỳ nghỉ. Vì vậy, xây dựng cách ăn uống ngày Tết đảm bảo sức khỏe không chỉ giúp cơ thể nhẹ nhàng hơn mà còn duy trì năng lượng tích cực trong những ngày đầu năm.

Theo BS.CK2 Huỳnh Tấn Vũ – Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM (Cơ sở 3), việc ăn uống dịp Tết cần đảm bảo đủ nhóm chất theo nhu cầu cơ thể, đồng thời chú trọng vệ sinh và thói quen sinh hoạt điều độ.

1. Cân đối các nhóm dinh dưỡng trong ngày Tết

Một trong những nguyên tắc quan trọng nhất là duy trì sự cân bằng giữa các nhóm thực phẩm. Khi khẩu phần bị lệch, cơ thể rất dễ phát sinh rối loạn chuyển hóa và tiêu hóa.

1.1. Nhóm đường bột: Hạn chế đồ ngọt và bánh mứt

Bánh mứt, kẹo Tết hay nước ngọt đều chứa hàm lượng đường đơn cao, chỉ số đường huyết lớn nhưng lại ít chất xơ. Việc tiêu thụ nhiều không chỉ gây ngán mà còn làm tăng đường huyết nhanh, đặc biệt không phù hợp với người đái tháo đường.

Ở trẻ em, đồ ngọt còn tạo cảm giác no giả, khiến trẻ bỏ bữa chính và có nguy cơ thiếu hụt dinh dưỡng cần thiết cho phát triển thể chất.

Nước ngọt chứa hàm lượng đường đơn cao. Ảnh Internet

1.2. Nhóm chất xơ: Tăng rau xanh để hỗ trợ tiêu hóa

Chất xơ đóng vai trò quan trọng trong việc điều hòa hệ vi sinh đường ruột, phòng táo bón và giảm rối loạn tiêu hóa. Việc bổ sung rau xanh, trái cây tươi trong bữa ăn giúp cân bằng lại lượng đạm và chất béo vốn rất cao trong mâm cỗ Tết.

Các món dưa muối, củ kiệu, dưa hành cũng cung cấp chất xơ và vitamin. Tuy nhiên, người tăng huyết áp, đái tháo đường hoặc bệnh dạ dày nên ăn ở mức vừa phải do hàm lượng muối và đường trong thực phẩm muối chua khá cao.

Chất xơ đóng vai trò quan trọng trong việc điều hòa hệ vi sinh đường ruột. Ảnh Internet

1.3. Nhóm đạm và chất béo: Kiểm soát để tránh quá tải chuyển hóa

Thịt kho, giò chả, heo quay, món chiên xào là những món phổ biến ngày Tết nhưng lại chứa nhiều acid béo bão hòa. Khi tiêu thụ quá mức, cơ thể dễ tăng mỡ máu, tăng cân và gây nặng bụng.

Người có bệnh lý mạn tính như đái tháo đường, tăng huyết áp nên hạn chế các món này, ưu tiên phần nạc, giảm mỡ và tăng cường đạm từ cá. Người cao tuổi cũng cần ăn lượng vừa phải do hệ tiêu hóa hoạt động kém hơn, dễ đầy hơi và khó tiêu.

1.4. Nhóm vitamin và khoáng chất: Thành phần dễ bị “thiếu hụt” ngày Tết

Trong những ngày nhiều thịt và bánh, nhóm vitamin – khoáng chất thường bị xem nhẹ. Việc tăng cường trái cây, rau củ đa dạng màu sắc sẽ giúp bổ sung dưỡng chất thực vật, hỗ trợ miễn dịch và tiêu hóa.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến nghị mỗi người trưởng thành nên tiêu thụ tối thiểu 400g rau củ quả mỗi ngày để đảm bảo nhu cầu vi chất thiết yếu.

Việc tăng cường trái cây, rau củ đa dạng màu sắc sẽ giúp hỗ trợ miễn dịch và tiêu hóa. Ảnh Internet

2. Bổ sung nước đúng cách trong dịp Tết

Nước không thuộc nhóm dinh dưỡng nhưng lại đóng vai trò thiết yếu trong mọi hoạt động chuyển hóa. Uống đủ nước giúp đào thải độc tố, hỗ trợ tiêu hóa và duy trì thể tích tuần hoàn.

Ngày Tết, nhiều người thay nước lọc bằng nước ngọt, cà phê hoặc rượu bia. Tuy nhiên, những thức uống này không thể thay thế nước. Trẻ em càng cần hạn chế nước có gas vì có thể làm tăng đào thải canxi và nguy cơ béo phì.

Rượu bia chỉ nên dùng ở mức vừa phải để tránh ảnh hưởng gan và hệ tiêu hóa. Với trà, nên uống buổi sáng hoặc trưa để không gây mất ngủ.

Uống đủ nước giúp đào thải độc tố, hỗ trợ tiêu hóa và duy trì thể tích tuần hoàn. Ảnh Internet

3. Duy trì thói quen ăn đúng bữa

Sinh hoạt ngày Tết thường thất thường, dễ dẫn đến bỏ bữa hoặc ăn dồn. Điều này khiến dạ dày bị quá tải đột ngột và làm rối loạn đường huyết.

Việc duy trì 3 bữa chính đúng giờ giúp hệ tiêu hóa hoạt động ổn định hơn. Trẻ em và người cao tuổi càng cần được đảm bảo bữa ăn điều độ do khả năng thích nghi kém hơn người trưởng thành.

4. Đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm

Bên cạnh dinh dưỡng, an toàn thực phẩm là yếu tố không thể bỏ qua. Thực phẩm cần có nguồn gốc rõ ràng, được bảo quản đúng cách và tránh dự trữ quá lâu. Thực phẩm sống và chín nên tách riêng để hạn chế lây nhiễm chéo, đặc biệt trong thời tiết nóng ẩm.

Bên cạnh dinh dưỡng, an toàn thực phẩm là yếu tố không thể bỏ qua. Ảnh Internet

5. Kết hợp vận động để duy trì sức khỏe

Những ngày nghỉ lễ thường khiến thời gian vận động giảm sút. Trong khi đó, việc đi bộ, du xuân hoặc tập luyện nhẹ 15–30 phút mỗi ngày giúp tiêu hao năng lượng dư thừa, hỗ trợ tiêu hóa và cải thiện tinh thần.

Đối với người mắc bệnh mạn tính như tim mạch, gout, đái tháo đường hay tăng huyết áp, cần tuân thủ chế độ dinh dưỡng và dùng thuốc theo hướng dẫn bác sĩ trong suốt kỳ nghỉ.

Xây dựng cách ăn uống ngày Tết đảm bảo sức khỏe không nằm ở việc kiêng khem cực đoan, mà ở sự cân bằng dinh dưỡng, điều độ khẩu phần và duy trì sinh hoạt khoa học. Khi ăn đúng, uống đủ, vận động hợp lý và chú trọng an toàn thực phẩm, bạn hoàn toàn có thể tận hưởng trọn vẹn không khí ngày Xuân mà vẫn giữ cơ thể khỏe mạnh, nhẹ nhàng sau Tết.